EMERGENTIE
HET ONTSTAAN VAN NIEUWE WERKELIJKHEDEN
Binnen Het Fractaal Denkraam vormt emergentie één van de vier ontologische pijlers van het denkkader. Emergentie beschrijft hoe uit de organisatie van informatie via entanglement nieuwe eigenschappen, nieuwe organisatieniveaus en uiteindelijk nieuwe werkelijkheden ontstaan. Wat op een lagere schaal niet aanwezig is, kan op een hogere schaal als een nieuwe kwaliteit verschijnen. Emergentie vormt daarmee de brug tussen informatie, verbondenheid en schaalrelativiteit.
Emergentie als ontologisch principe
Binnen de natuur en de kosmos lijkt werkelijkheid zich voortdurend te ontwikkelen naar hogere niveaus van organisatie. Elementaire deeltjes vormen atomen, atomen vormen moleculen, moleculen organiseren zich tot levende cellen, cellen vormen organismen en organismen ontwikkelen samen ecosystemen en samenlevingen. Op iedere overgang ontstaan eigenschappen die niet volledig kunnen worden verklaard vanuit de afzonderlijke onderdelen.
Binnen Het Fractaal Denkraam wordt emergentie daarom niet gezien als een toevallig verschijnsel, maar als een fundamenteel organiserend principe van werkelijkheid. Nieuwe werkelijkheden ontstaan wanneer informatie zich via entanglement organiseert tot een hogere mate van complexiteit.
Binnen dit filosofische interpretatiemodel kan emergentie worden opgevat als een ontologische 'broncode' die ten grondslag ligt aan de voortdurende ontwikkeling van werkelijkheid. Deze broncode lijkt werkzaam binnen onze beschrijfbare schaal, met al haar organisatieniveaus en lagen, en mogelijk ook binnen de schalen die zich buiten onze huidige beschrijfbaarheid bevinden.
De brug tussen informatie en schaalrelativiteit
Emergentie vormt de verbindende schakel tussen de andere ontologische pijlers van het Fractaal Denkraam.
Informatie vormt het fundament van werkelijkheid.
Entanglement beschrijft hoe informatie zich verbindt en organiseert.
Emergentie verklaart hoe uit die organisatie nieuwe eigenschappen en organisatieniveaus ontstaan.
Schaalrelativiteit onderzoekt vervolgens hoe deze emergente werkelijkheden zich manifesteren binnen een oneindig geheel van onderling verbonden schalen.
Vanuit dit perspectief bestaat werkelijkheid niet uit losse objecten, maar uit een voortdurend proces van informatie, verbondenheid, emergentie en organisatie.
Emergentie op alle schalen van werkelijkheid
Binnen onze beschrijfbare werkelijkheid lijkt emergentie zich op vrijwel ieder organisatieniveau te manifesteren. Leven ontstaat uit chemische processen. Bewustzijn manifesteert zich binnen een biologisch organisme. Een samenleving bezit eigenschappen die geen enkel individu afzonderlijk bezit.
Het Fractaal Denkraam onderzoekt de filosofische mogelijkheid dat dit proces zich niet beperkt tot onze eigen schaal van werkelijkheid. Wanneer vergelijkbare organiserende principes zich fractaal blijven herhalen, kan ook emergentie zich blijven manifesteren op schalen die zich buiten onze huidige beschrijving bevinden. Niet omdat deze schalen identiek zijn aan de onze, maar omdat vergelijkbare organisatieprincipes zich mogelijk blijven herhalen binnen een oneindig geheel van werkelijkheid.
Een voortdurend proces van wording
Emergentie verandert onze kijk op werkelijkheid fundamenteel. Werkelijkheid is dan geen statisch geheel van afzonderlijke objecten, maar een voortdurend proces waarin nieuwe organisatieniveaus ontstaan uit de relaties tussen bestaande structuren. Iedere schaal vormt de voedingsbodem voor een volgende schaal en draagt tegelijkertijd bij aan het grotere geheel waarvan zij deel uitmaakt.
Binnen Het Fractaal Denkraam worden materie, leven, bewustzijn, identiteit, taal, cultuur en samenlevingen daarom niet gezien als losstaande verschijnselen, maar als verschillende emergente manifestaties van hetzelfde onderliggende proces van informatieorganisatie. Het denkkader presenteert deze gedachte niet als een empirisch bewezen theorie, maar als een filosofisch interpretatiemodel dat uitnodigt om werkelijkheid te begrijpen als een oneindig proces van organisatie, ontwikkeling en voortdurende emergentie.
De betekenis voor ons bewustzijn.
Wanneer emergentie inderdaad een fundamenteel organiserend principe van werkelijkheid is, verandert dat ook onze kijk op onszelf. Het menselijk bewustzijn is dan niet het eindpunt van evolutie of organisatie, maar één emergente manifestatie binnen een voortdurend proces van ontwikkeling. Wij staan niet buiten de werkelijkheid om haar te observeren; wij zijn zelf een uitdrukking van hetzelfde proces dat overal om ons heen nieuwe vormen van organisatie voortbrengt.
Binnen dit model kan emergentie worden opgevat als een ontologisch organiserend principe van werkelijkheid: een fundamentele wetmatigheid die beschrijft hoe uit de organisatie van informatie steeds nieuwe eigenschappen en organisatieniveaus kunnen ontstaan. Vanuit dit perspectief nodigt het denkkader uit tot de vraag of ook ons bewustzijn deel uitmaakt van een oneindig proces van emergentie, waarin iedere nieuwe werkelijkheid de basis vormt voor het ontstaan van een volgende.
Maak jouw eigen website met JouwWeb